Od społecznego rytuału do osobistej tragedii. Obraz alkoholizmu w polskich filmach przed i po transformacji ustrojowej w 1989 r.

dc.abstract.en	This bachelor’s thesis examines the portrayal of alcoholism in Polish films produced during the People’s Republic of Poland and following the political transformation of 1989. The main objective of this thesis is to demonstrate the changes in the perception of alcohol addiction that occurred in Polish cinema as a result of political and systemic transformations. As a result, the depiction of social, family, and individual problems stemming from alcoholism took on a new dimension. Alcoholism was presented from a broad perspective, not only as a medical and psychological phenomenon, but also as a significant element of Polish culture, present in many rituals and distorted by numerous stereotypes. The first part of this study discusses alcoholism as a social and cultural problem in Poland. It presents definitions of alcoholism and drunkenness, as well as the cultural determinants of alcohol consumption. An important element of this section is also a discussion of stereotypes regarding alcohol consumption. The second chapter examines the portrayal of alcoholism in Polish cinema during the communist era. In films made before 1989, alcohol is often portrayed as an element of social ritual, a means of integration, a tool for breaking down barriers, and a sign of loyalty to the group. At the same time, drinking alcohol serves an escapist function, stemming from an unacceptable socio-political reality. The third part of this study focuses on Polish cinema after 1989 and the shift in how alcoholism is portrayed. Following the political transformation, addiction is increasingly depicted as an individual’s personal tragedy, linked to psychological suffering and emotional decline, as well as to failed attempts to overcome the addiction. Film characters who are alcoholics are psychologically complex figures, and their alcoholism is portrayed as a problem that destroys both themselves and those closest to them. Polish cinema is gradually shifting from portraying alcohol as a collective social ritual to depicting alcoholism as the personal tragedy of the addicted individual. The theme of alcohol serves not only a realistic function in these films but also a symbolic and diagnostic one, allowing for the depiction of the social, cultural, and mental transformations taking place in Poland during the postwar years.
dc.abstract.pl	Niniejsza praca licencjacka prezentuje obraz alkoholizmu ukazywany w polskich filmach powstałych w okresie PRL oraz po transformacji ustrojowej w 1989 r. Głównym założeniem pracy jest zobrazowanie zmian w postrzeganiu uzależnienia alkoholowego, które nastąpiły w polskiej kinematografii za sprawą przemian polityczno-ustrojowych. W ich wyniku postrzeganie problemów społecznych, rodzinnych i indywidualnych wynikających z choroby alkoholowej nabrało nowego wymiaru. Alkoholizm ukazany został w szerokiej perspektywie, nie tylko jako zjawisko medyczne i psychologiczne, ale także jako znaczący element polskiej kultury, obecny w wielu rytuałach oraz zniekształcany przez liczne stereotypy. Pierwsza część pracy dotyczy metodologii zastosowanej w niniejszej pracy. Kolejna część omawia alkoholizm jako problem społeczny i kulturowy w Polsce. Przedstawione są definicje alkoholizmu i pijaństwa, a także kulturowe uwarunkowania picia alkoholu. Ważnym elementem tej części jest również omówienie stereotypów dotyczących spożywania alkoholu. Drugi rozdział ukazuje obraz alkoholizmu w polskiej kinematografii okresu PRL. W filmach powstałych przed 1989 r. alkohol często pokazywany jest jako element społecznego rytuału, sposób integracji, narzędzie przełamywania dystansu oraz oznaka lojalności wobec grupy. Jednocześnie picie alkoholu pełni funkcję eskapistyczną, wynikającą z nieakceptowalnej rzeczywistości społeczno-politycznej. Trzecia część pracy dotyczy kina polskiego po 1989 r. i zmiany sposobu przedstawiania alkoholizmu. Po transformacji ustrojowej uzależnienie coraz częściej ukazywane jest jako dramat jednostki, związany z cierpieniem psychicznym i emocjonalną degradacją, a także z nieudanymi próbami wyjścia z nałogu. Bohaterzy filmowi, będący uzależnionymi od alkoholu, są postaciami złożonymi psychologicznie, a ich alkoholizm jest przedstawiany jako problem niszczący zarówno ich samych, jak i najbliższe otoczenie. Polskie kino stopniowo przechodzi od przedstawiania alkoholu jako zbiorowego rytuału społecznego do osobistej tragedii człowieka uzależnionego. Motyw alkoholu pełni w filmach nie tylko funkcję realistyczną, lecz także symboliczną i diagnostyczną, pozwalającą ukazać przemiany społeczne, kulturowe i mentalne, zachodzące w Polsce na przestrzeni lat powojennych.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji
dc.contributor.author	Januszewski, Nikodem
dc.contributor.promoter	Miszewski, Kamil
dc.contributor.reviewer	Olech, Anna
dc.contributor.reviewer	Miszewski, Kamil
dc.date.defence	2026-07-08
dc.date.issued	2026
dc.date.submitted	2026-06-22
dc.identifier.apd	253404
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	alcoholism
dc.subject.en	Polish cinema
dc.subject.en	the Polish People's Republic
dc.subject.en	political transition
dc.subject.en	addiction
dc.subject.en	domestic violence
dc.subject.en	social ritual
dc.subject.en	personal drama
dc.subject.pl	alkoholizm
dc.subject.pl	kino polskie
dc.subject.pl	PRL
dc.subject.pl	transformacja ustrojowa
dc.subject.pl	uzależnienie
dc.subject.pl	przemoc domowa
dc.subject.pl	rytuał społeczny
dc.subject.pl	dramat jednostki
dc.title	Od społecznego rytuału do osobistej tragedii. Obraz alkoholizmu w polskich filmach przed i po transformacji ustrojowej w 1989 r.
dc.title.alternative	From a social ritual to a personal tragedy. The portrayal of alcoholism in Polish films before and after the political transformation of 1989.
dc.type	BachelorThesis