W poszukiwaniu istoty zabezpieczenia społecznego w XXI wieku

dc.abstract.pl	Opieka społeczna odgrywa fundamentalną rolę w funkcjonowaniu społeczeństwa, ponieważ każdy człowiek może znaleźć się w sytuacji, w której nie jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć swoich podstawowych potrzeb. Historia pokazuje, że już od najdawniejszych czasów wspólnoty podejmowały działania chroniące jednostki przed skutkami chorób, wypadków czy ubóstwa. Z czasem wykształciły się bardziej zorganizowane formy wsparcia, które w Polsce w szczególny sposób ukształtowały się po przemianach ustrojowych PRL-u, pod wpływem regulacji międzynarodowych oraz rozwoju naukowego podejścia do kwestii zabezpieczenia społecznego. Współczesny system prawa socjalnego w Polsce obejmuje trzy podstawowe filary: ubezpieczenia społeczne, świadczenia zaopatrzeniowe oraz pomoc społeczną. Każdy z nich pełni odmienną rolę – od ochrony w przyszłości dzięki ubezpieczeniom, poprzez wsparcie osób pozbawionych możliwości samodzielnego zabezpieczenia, aż po doraźną pomoc w nagłych kryzysach życiowych. Różnorodność form wsparcia jest odpowiedzią na szerokie spektrum ryzyk społecznych, takich jak choroba, starość, wypadki czy utrata źródła dochodu. Ważnym elementem tego systemu jest również ochrona zdrowia oraz wspieranie aktywności zawodowej, które sprzyjają powrotowi osób potrzebujących do samodzielnego życia. Skutki wspierania obywateli są złożone. Z jednej strony system pozwala wielu osobom przetrwać trudne sytuacje i daje realne poczucie bezpieczeństwa, z drugiej jednak bywa krytykowany za możliwość utrwalania zależności od świadczeń. Kluczowe znaczenie ma więc przejrzystość, kontrola nadużyć i dostosowanie programów do rzeczywistych potrzeb beneficjentów w zmieniającym się współczesnym świecie. Tylko wtedy można uniknąć sytuacji, w której przepisy rozmijają się z praktyką, a pomoc zamiast wspierać, pogłębia problemy. W praktyce zabezpieczenie społeczne jest systemem dynamicznym, wymagającym stałego dostosowywania do zmieniających się warunków ekonomicznych, demograficznych i politycznych. Perspektywa samych obywateli odgrywa tu istotną rolę, ponieważ to oni są bezpośrednimi odbiorcami świadczeń. Opinie społeczne oraz naciski grup interesu mają wpływ na kształt regulacji prawnych i skalę wsparcia. Z tego względu system socjalny w Polsce nie tylko odpowiada na realne potrzeby, ale też bywa wykorzystywany w celach politycznych, co może ograniczać skuteczność działań wobec najmniej licznych i najbardziej wykluczonych grup społecznych. Idea zabezpieczenia społecznego opiera się na solidarności i wspólnym poczuciu odpowiedzialności za losy jednostek. W poszukiwaniu istoty zabezpieczenia społecznego w XXI wieku kluczowe jest znalezienie równowagi między doraźnym wsparciem a długofalowymi działaniami, które pomagają beneficjentom odzyskać niezależność, wspierają ich integrację ze społeczeństwem i umożliwiają trwałe podniesienie jakości życia. Tylko w ten sposób system może sprostać wyzwaniom współczesności i odpowiadać na dynamicznie zmieniające się potrzeby społeczeństwa.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Prawa i Administracji
dc.contributor.author	Nowicka, Julia
dc.contributor.promoter	Dzienisiuk, Dorota
dc.contributor.reviewer	Grygutis, Jakub
dc.contributor.reviewer	Dzienisiuk, Dorota
dc.date.defence	2025-09-30
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-09-18
dc.identifier.apd	238862
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.pl	zabezpieczenie społeczne
dc.subject.pl	pomoc społeczna
dc.subject.pl	ubezpieczenia społeczne
dc.subject.pl	zaopatrzenie
dc.subject.pl	rozwój
dc.subject.pl	społeczeństwo
dc.subject.pl	potrzebujący
dc.title	W poszukiwaniu istoty zabezpieczenia społecznego w XXI wieku
dc.title.alternative	In search of the essence of social security in the 21st century
dc.type	MasterThesis