Wpływ akcentu wyrazowego na realizację samogłosek w gwarach Podlasia

dc.abstract.en	This paper aimed to investigate the impact of lexical stress on vowel quality in the dialects of Podlasie region using acoustic phonetics methodology. The analysis was based on recordings of two informants of different ages living in villages near Bielsk Podlaski and Hajnówka. The recordings were manually segmented in the Praat software, and the frequencies of the first two formants (F1 and F2) were then extracted for each analyzed vowel, presented on scatter plots, and statistically analyzed using the Mann-Whitney U test. The primary objective of the paper was trying to answer two questions: how lexical stress affects vowel realization in the dialects of southern Podlasie, and how these realizations differ from standard Polish. The analyses showed that certain unstressed vowels produced by the older informant undergo significant raising relative to their stressed counterparts, whereas in others, the change is barely noticeable. Additionally, both respondents exhibited lower vowel realizations than those found in standard polish language, which are occasionally accompanied by horizontal shifts.
dc.abstract.pl	Praca miała na celu zbadanie wpływu akcentu wyrazowego na barwę samogłosek w gwarach Podlasia przy pomocy metodologii fonetyki akustycznej. Podstawą do przeprowadzenia analizy były nagrania dwóch informatorów w różnym wieku, zamieszkujących wsie opodal Bielska Podlaskiego i Hajnówki. Nagrania poddano ręcznej segmentacji w programie Praat, a następnie dla każdej analizowanej samogłoski pobrano częstotliwości dwóch pierwszych formantów: F1 i F2, które przedstawiono na wykresach punktowych i poddano analizie statystycznej za pomocą testu U Manna-Whitneya. Głównym celem pracy była próba uzyskania odpowiedzi na dwa pytania: jak akcent wpływa na realizację samogłosek w gwarach południowego Podlasia oraz jak realizacje te różnią się od polszczyzny ogólnej. Przeprowadzone analizy wykazały, że niektóre samogłoski nieakcentowane realizowane przez starszego informatora ulegają znacznemu podwyższeniu względem odpowiedników akcentowanych, a w innych zmiana jest ledwie zauważalna. Dodatkowo u obu respondentów zaobserwowano niższe niż ma to miejsce w polszczyźnie ogólnej realizacje samogłosek, którym czasem towarzyszą przesunięcia horyzontalne.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Polonistyki
dc.contributor.author	Szymczyk, Olaf
dc.contributor.promoter	Garczyńska, Justyna
dc.contributor.reviewer	Garczyńska, Justyna
dc.contributor.reviewer	Kresa, Monika
dc.date.defence	2026-07-13
dc.date.issued	2026
dc.date.submitted	2026-06-30
dc.identifier.apd	251719
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	dialectology
dc.subject.en	acoustic phonetics
dc.subject.en	masovian dialect
dc.subject.en	Podlasie
dc.subject.en	lexical stress
dc.subject.en	vocalism
dc.subject.pl	dialektologia
dc.subject.pl	fonetyka akustyczna
dc.subject.pl	dialekt mazowiecki
dc.subject.pl	Podlasie
dc.subject.pl	akcent wyrazowy
dc.subject.pl	wokalizm
dc.title	Wpływ akcentu wyrazowego na realizację samogłosek w gwarach Podlasia
dc.title.alternative	The impact of lexical stress on vowel realization in the dialects of Podlasie region
dc.type	BachelorThesis