Zmiany klimatyczne w ujęciu społeczno-gospodarczym

dc.abstract.en	The aim of this work is to capture the dependencies between climate change and socio-economic transformations occurring both historically and in contemporary times. The most important climate-forming factors are discussed: solar activity, Milankovitch cycles, volcanic eruptions, aerosol emissions, and atmospheric-oceanic oscillation. Due to the breadth of the topic, the development of selected historical communities has been analyzed in terms of their response to changing climatic conditions. An example is the Mayan civilization, whose advanced social structure collapsed as a result of prolonged droughts. Conversely, subsidence and cooling associated with the Little Ice Age contributed to the disappearance of settlements in Greenland. A different example is the period of the Medieval Warm Period, when favorable weather conditions, driven by a temporary shift in oceanic oscillation, enabled the Polynesians to carry out a widespread expansion across the Pacific Ocean. In the section devoted to modernity, the economic and social consequences of global warming are emphasized, with particular focus on the economic losses associated with the increasing frequency of extreme weather events. Possible adaptation actions at various levels are also discussed, from institutional measures such as the European Green Deal, to grassroots initiatives by private entrepreneurs. From today's perspective, the analysis of historical data is crucial, as it will enable better preparation for upcoming climate problems while simultaneously considering the principles of sustainable development.
dc.abstract.pl	Praca ma na celu uchwycenie zależności, pomiędzy zmianami klimatu, a przemianami społeczno-gospodarczymi, zachodzącymi zarówno w historii, jak i współcześnie. Omówione są, najważniejsze czynniki klimatotwórcze: aktywność słoneczna, cykle Milankovicia, wybuchy wulkanów, emisje aerozoli oraz oscylacja atmosferyczno-oceaniczna. Ze względu na obszerność tematu, przeanalizowany został rozwój wybranych historycznych społeczności, pod kątem ich reakcji na zmieniające się warunki klimatyczne. Przykładem jest, cywilizacja Majów, której rozwinięta struktura społeczna uległa załamaniu w wyniku długotrwałych susz. Z kolei subsydencja i ochłodzenie związane z Małą Epoką Lodową, przyczyniło się do zaniku osadnictwa na Grenlandii. Odmienny przykład stanowi, okres Średniowiecznego Optimum klimatycznego, kiedy to sprzyjające warunki pogodowe, uwarunkowane przez chwilowe wahnięcie w oscylacji oceanicznej, umożliwiło Polinezyjczykom przeprowadzenie szeroko zakrojonej ekspansji na obszarze Oceanu Spokojnego. W części poświęconej współczesności, podkreślone zostały, gospodarcze i społeczne konsekwencje globalnego ocieplenia, ze szczególnym naciskiem na ekonomiczne straty, powiązane z rosnącą częstotliwością ekstremalnych zjawisk pogodowych. Omówione zostały także, możliwe działania adaptacyjne na różnych poziomach. Od instytucjonalnych działań, takich jak Europejski Zielony Ład, po oddolne inicjatywy prywatnych przedsiębiorców. Z dzisiejszej perspektywy, kluczowa jest analiza danych historycznych, które umożliwią lepsze przygotowanie się na nadchodzące problemy klimatyczne, przy jednoczesnym uwzględnieniu zasad zrównoważonego rozwoju.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Geologii
dc.contributor.author	Szymański, Andrzej
dc.contributor.promoter	Szymanek, Marcin
dc.contributor.reviewer	Woronko, Barbara
dc.contributor.reviewer	Szymanek, Marcin
dc.date.defence	2025-09-18
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-09-07
dc.identifier.apd	245362
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	Mayans
dc.subject.en	Vikings
dc.subject.en	Polynesians
dc.subject.en	climate change
dc.subject.en	economy
dc.subject.en	society.
dc.subject.pl	Majowie
dc.subject.pl	Wikingowie
dc.subject.pl	Polinezyjczycy
dc.subject.pl	zmiany klimatu
dc.subject.pl	gospodarka
dc.subject.pl	społeczeństwo.
dc.title	Zmiany klimatyczne w ujęciu społeczno-gospodarczym
dc.title.alternative	Climate change in socio-economic perspective
dc.type	BachelorThesis