Ograniczenia prawa do strajku w Polsce

dc.abstract.en	This master’s thesis concerns the right to strike in Poland and its limitations, treating the strike as one of the fundamental human rights and a crucial element of a democratic state governed by the rule of law. It presents the historical development of this right—from the era of partitions, through the interwar period, the People's Republic of Poland (PRL), up to the political and economic transformations after 1989. The legal and social conditions that led to the regulation of the right to strike in the Act on the Settlement of Collective Disputes of 1991 and in the Constitution of the Republic of Poland of 1997 are discussed. The following part of the thesis analyzes national and international legal provisions governing the right to strike, including Conventions of the International Labour Organization, the European Social Charter, the Charter of Fundamental Rights of the European Union, and the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. Attention is drawn to the formal procedures required for legal strike action in Poland, such as mandatory negotiations, mediation, and a strike referendum, as well as the restrictions imposed on specific professional groups, such as uniformed services and members of the civil service corps. A separate section is dedicated to the analysis of protests of a socio-political nature, which formally fall outside the statutory definition of a strike but are increasingly significant in public discourse. Examples discussed include the Black Protest of 2016, the All-Poland Women's Strike of 2020, and climate strikes organized by the Youth Climate Strike movement. It is emphasized that although these actions lack legal status as strikes, they share many features with traditional strike actions—collective withdrawal from work or education, organized structures, specific demands, and pressure on public institutions. It is also noted that such forms of protest are not protected by law and do not benefit from the safeguards available to legal labor strikes, making them vulnerable to repressive or arbitrary actions by employers or public authorities. The analysis shows that the current legal framework for the right to strike in Poland does not reflect contemporary socio-political realities. The law remains narrowly tied to the employee–employer relationship and does not accommodate modern forms of civil disobedience or collective protest, which may be social, ideological, or environmental in nature. The conclusions argue for the need to not only clarify and simplify existing procedures but also expand the definition of a strike to include actions conducted outside formal trade union structures and beyond the traditional employment context. In conclusion, it is emphasized that the right to strike should be seen not only as a tool for defending economic interests but also as a form of civic engagement in public life. The legislature should take into account the evolving forms of social activism and respond accordingly to ensure protection for those forms of protest which, although not legally recognized as strikes, constitute a significant expression of citizens’ voices in a democratic state.
dc.abstract.pl	Niniejsza praca magisterska dotyczy prawa do strajku w Polsce oraz jego ograniczeń, traktując strajk jako jedno z podstawowych praw człowieka oraz element funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Przedstawiono historyczny rozwój tego prawa – od czasów zaborów, przez okres międzywojenny, PRL, aż po przemiany ustrojowe po 1989 roku. Omówiono uwarunkowania prawne i społeczne, które doprowadziły do uregulowania prawa do strajku w ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych z 1991 roku oraz w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku. W dalszej części pracy przeanalizowano przepisy prawa krajowego i międzynarodowego regulujące prawo do strajku, m.in. Konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy, Europejską Kartę Społeczną, Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych. Wskazano na formalizm procedur strajkowych obowiązujących w Polsce, takich jak konieczność przeprowadzenia rokowań, mediacji oraz przeprowadzenia referendum, a także na ograniczenia dotyczące wybranych grup zawodowych, m.in. służb mundurowych oraz członków korpusu służby cywilnej. Odrębne miejsce poświęcono analizie przypadków protestów o charakterze społeczno-politycznym, które formalnie nie mieszczą się w ustawowej definicji strajku, ale zyskują znaczenie w dyskursie publicznym. Przedstawiono m.in. Czarny Protest z 2016 roku, Ogólnopolski Strajk Kobiet z 2020 roku oraz strajki klimatyczne organizowane przez Młodzieżowy Strajk Klimatyczny. Wskazano, że mimo braku statusu legalnego strajku, działania te niosły ze sobą wiele cech klasycznego strajku – zbiorowe powstrzymanie się od pracy lub nauki, zorganizowaną strukturę, konkretne postulaty oraz presję na instytucje publiczne. Zwrócono uwagę, że tego typu formy sprzeciwu nie są objęte ochroną prawną i nie mogą korzystać z mechanizmów zabezpieczających uczestników przewidzianych dla strajków pracowniczych, co czyni je podatnymi na działania represyjne i arbitralne decyzje pracodawców lub władz publicznych. Przeprowadzona analiza wykazała, że obecne ujęcie prawa do strajku w Polsce nie odpowiada współczesnym realiom społeczno-politycznym. Prawo to pozostaje ściśle związane z relacją pracownik–pracodawca i nie uwzględnia nowoczesnych form obywatelskiego nieposłuszeństwa czy protestu zbiorowego, który może mieć charakter ogólnospołeczny, światopoglądowy lub klimatyczny. Zawarte w pracy rozważania prowadzą do wniosku, że konieczne jest nie tylko doprecyzowanie przepisów i uproszczenie procedur strajkowych, ale także rozszerzenie definicji strajku w taki sposób, by obejmowała ona również działania prowadzone poza formalnymi strukturami związkowymi i poza klasycznym stosunkiem pracy. W zakończeniu podkreślono, że prawo do strajku powinno być postrzegane nie tylko jako narzędzie walki o interesy ekonomiczne, ale również jako forma obywatelskiego udziału w życiu publicznym. Ustawodawca powinien uwzględnić zmieniające się formy aktywności społecznej i odpowiednio zareagować, aby zagwarantować ochronę także dla tych form protestu, które choć nie są strajkami w rozumieniu ustawy, stanowią istotny głos obywateli w demokratycznym państwie prawa.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Prawa i Administracji
dc.contributor.author	Rosiak, Bartosz
dc.contributor.promoter	Gersdorf, Małgorzata
dc.contributor.reviewer	Gersdorf, Małgorzata
dc.contributor.reviewer	Raczkowski, Michał
dc.date.defence	2025-07-11
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-07-08
dc.identifier.apd	238202
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	Strike
dc.subject.en	protest
dc.subject.en	restrictions on the right to strike
dc.subject.en	human rights
dc.subject.en	Constitution of the Republic of Poland
dc.subject.en	Act on the Settlement of Collective Disputes
dc.subject.en	labour law
dc.subject.en	international law
dc.subject.pl	Strajk
dc.subject.pl	protest
dc.subject.pl	ograniczenia prawa do strajku
dc.subject.pl	prawa człowieka
dc.subject.pl	Konstytucja RP
dc.subject.pl	Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
dc.subject.pl	prawo pracy
dc.subject.pl	prawo międzynarodowe
dc.title	Ograniczenia prawa do strajku w Polsce
dc.title.alternative	Limitations on the Right to Strike in Poland
dc.type	MasterThesis