Konwencja autotematyzmu w polskim teatrze XXI wieku – na wybranych przykładach

dc.abstract.en	This thesis is an attempt to examine the convention of autothematism from the perspective of both established theatre theory and stage practice of the last ten years. The author reconstructs the principles of metatheatre developed by Patrice Pavis, as well as by polish scholars: Anna Burzyńska, Krystyna Ruta-Rutkowska, and Sławomir Świontek. However, she argues that the existing literature on the subject needs more precision, as theatre theory does not always align with actual stage practice. By analyzing theatrical conventions, the author shows how autothematism influences the sphere of illusion and communication patterns, using the theories of Ivo Osolsobě and Catherine Kerbrat-Orecchioni. An important part of the theoretical framework is also the concept of incidentality, inspired by the category of eventness introduced to theatre studies by Erika Fischer-Lichte. The research material includes the following performances: Opowieści babć szeptane córkom przez matki directed by G. Carbunariu, Klątwa directed by O. Frljić, Fantazja and Ewelina płacze directed by A. Karasińska, Genialna przyjaciółka directed by E. Marciniak, and Serce ze szkła. Musical zen directed by C. Tomaszewski. The analysis of these plays proves that autothematism takes various forms and serves different functions. It is used for critical reflection on drama and genre traditions, the search for new forms of expression, and building a stage world based on self-irony and involving the audience in the creative process. The author demonstrates that through these methods, the space of communication and cultural-social discourses are transformed, and the message of the performance is not limited only to theatre studies but gains a universal character. The author also addresses common criticisms of autothematism. The aim of this thesis is to outline the issues of contemporary stage self-referentiality and to suggest directions for future research on this phenomenon.
dc.abstract.pl	Niniejsza praca jest próbą opracowania zagadnienia konwencji autotematyzmu zarówno w perspektywie teorii teatrologicznej, jak i praktyki scenicznej ostatnich dziesięciu lat. Autorka rekonstruuje założenia metateatralności opracowane między innymi przez Patrice’a Pavisa, a także przez polskich badaczy: Annę Burzyńską, Krystynę Rutę-Rutkowską i Sławomira Świontka. Przekonuje jednak, że literatura przedmiotu wymaga uściślenia – teoria teatrologiczna bowiem nie pokrywa się z praktyką sceniczną. Przez analizę konwencji teatralnych Autorka wskazuje wpływ autotematyzmu na sferę umowności oraz na schematy komunikacji teatralnej (przywołuje w tym celu tezy Ivo Osolsobě oraz Catherine Kerbrat-Orecchioni). Ważnym elementem podstaw teoretycznych jest również zagadnienie incydentalności, inspirowane kategorią wydarzeniowości, którą do myśli teatrologicznej wprowadziła Erika Fischer-Lichte. Materiałem badawczym Autorka uczyniła spektakle: „Genialna przyjaciółka w reż. E. Marciniak, „Opowieści babć szeptane córkom przez matki w reż. G. Carbunariu, „Serce ze szkła. Musical zen w reż. C. Tomaszewskiego, „Klątwa w reż. O. Frljicia oraz „Fantazja i „Ewelina płacze w reż. A. Karasińskiej. Analiza przedstawień dowodzi, że autotematyzm przyjmuje różnorodne formy i pełni zróżnicowane funkcje, służy bowiem między innymi: krytycznej refleksji nad tradycją dramaturgii i gatunku, poszukiwaniu nowych form wyrazu oraz budowaniu świata scenicznego opartego na autoironii i włączaniu widza w proces twórczy. Autorka wykazuje, że dzięki tym zabiegom przekształcają się: przestrzeń podmiotów komunikacji oraz dyskursy kulturalno-społeczne, a przekaz sceniczny nie ogranicza się wyłącznie do sfery teatrologicznej, ale zyskuje charakter uniwersalny. Autorka podejmuje również polemikę z zarzutami stawianymi autotematyzmowi. Praca ma na celu zarysowanie problematyki współczesnej autoreferencyjności scenicznej oraz wskazanie kierunków dla przyszłych opracowań tego zjawiska.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Polonistyki
dc.contributor.author	Górecka, Aleksandra
dc.contributor.promoter	Szczęsna, Ewa
dc.contributor.reviewer	Szczęsna, Ewa
dc.contributor.reviewer	Tenczyńska, Anna
dc.date.defence	2026-06-12
dc.date.issued	2026
dc.date.submitted	2026-05-04
dc.identifier.apd	250040
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	self-referentiality
dc.subject.en	metatheatre
dc.subject.en	theatrical convention
dc.subject.en	illusion
dc.subject.en	theatrical communication
dc.subject.en	contemporary theatre
dc.subject.pl	autotematyzm
dc.subject.pl	metateatralność
dc.subject.pl	umowność
dc.subject.pl	iluzja
dc.subject.pl	komunikacja teatralna
dc.subject.pl	teatr współczesny
dc.subject.pl	teatr XXI wieku
dc.title	Konwencja autotematyzmu w polskim teatrze XXI wieku – na wybranych przykładach
dc.title.alternative	The convention of metatheatre in polish theatre of the 21st century – selected case studies
dc.type	MasterThesis