Nowa definicja przestępstwa zgwałcenia. Nowelizacja artykułu 197 § 1 Kodeksu karnego z dnia 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1228).

dc.abstract.en	This master’s dissertation constitutes a dogmatic legal analysis of the evolution and current conceptualisation of the offence of rape (Art. 197 § 1 of the Polish Penal Code) within Polish criminal law, with particular emphasis on the fundamental amendment of 28 June 2014. The primary research problem addressed in this study is the transition of Polish jurisprudence from an anachronistic ‘force model’, which necessitated proving the victim's physical resistance, to a ‘hybrid model’ that places individual autonomy and the absence of voluntary consent to a sexual act at the centre of legal protection. This paradigm shift was dictated, inter alia, by contemporary insights from trauma psychology and the imperative to implement the standards ensuing from Article 36 of the Istanbul Convention. In the subsequent chapters, the dissertation deconstructs the legislative process. It elucidates how the radical iteration of the ‘Only yes means yes’ model was forsaken in favour of retaining the classical modes of perpetration (force, unlawful threat, and deceit), whilst simultaneously introducing a novel, alternative statutory criterion: compelling sexual intercourse ‘in another manner despite the lack of consent’. A dogmatic evaluation of the amended provisions is conducted, examining the interrelation between the novel and traditional statutory elements, as well as analysing the definition of informed and voluntary consent. The study addresses intertemporal legal issues, demonstrating that the new provisions broaden the scope of criminalisation, which, owing to the safeguard principle of lex retro non agit, precludes their retroactive application to historical offences. In its concluding section, the dissertation favourably appraises the definitive departure from the requirement to manifest resistance, whilst simultaneously highlighting the structural defects of the amendment. The study concludes with a comprehensive catalogue of de lege ferenda postulates. These encompass proposals for a statutory definition of consent, the penalisation of breaching the conditions of consent during sexual intercourse (so-called stealthing), the criminalisation of negligent rape arising from gross negligence, and the implementation of Rape Shield Laws to protect the procedural dignity of victims.
dc.abstract.pl	Praca magisterska stanowi analizę dogmatyczno-prawną ewolucji oraz obecnego kształtu przestępstwa zgwałcenia (art. 197 § 1 k.k.) w polskim prawie karnym, ze szczególnym uwzględnieniem fundamentalnej nowelizacji z dnia 28 czerwca 2014 r. Głównym problemem badawczym podjętym w opracowaniu jest przejście polskiej jurysprudencji od anachronicznego „modelu przemocowego”, wymagającego udowadniania fizycznego oporu ofiary, do „modelu hybrydowego”, który w centrum ochrony prawnej stawia autonomię jednostki i brak jej dobrowolnej zgody na akt seksualny. Zmiana tego paradygmatu była podyktowana m.in. nowoczesną wiedzą z zakresu psychologii traumy oraz koniecznością wdrożenia standardów wynikających z art. 36 Konwencji stambulskiej. W kolejnych rozdziałach praca dekonstruuje proces legislacyjny. Ukazuje, w jaki sposób zrezygnowano z radykalnej wersji modelu „Tylko tak oznacza tak” na rzecz utrzymania klasycznych form sprawczych (przemoc, groźba bezprawna, podstęp) przy jednoczesnym dodaniu nowej, alternatywnej przesłanki: doprowadzenia do obcowania „w inny sposób mimo braku jej zgody”. Przeprowadzono ocenę dogmatyczną znowelizowanych przepisów, badając relacje między nowym a tradycyjnymi znamionami oraz analizując definicję świadomej i dobrowolnej zgody. Poruszono problematykę intertemporalną, wykazując, że nowe przepisy rozszerzają pole kryminalizacji, co z uwagi na gwarancyjną regułę lex retro non agit wyklucza ich działanie wstecz wobec czynów historycznych. W końcowej części pracy pozytywnie oceniono definitywne odejście od wymogu manifestacji oporu, wskazując jednocześnie na strukturalne wady nowelizacji. Opracowanie zamyka szeroki katalog postulatów de lege ferenda. Znajdują się wśród nich propozycje ustawowego zdefiniowania zgody, penalizacji naruszenia warunków zgody w trakcie stosunku (tzw. stealthing), kryminalizacji nieumyślnego zgwałcenia z powodu rażącego niedbalstwa oraz wprowadzenia prawnych tarcz ochronnych (Rape Shield Laws) chroniących procesową godność ofiar.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Prawa i Administracji
dc.contributor.author	Brzykcy, Karolina
dc.contributor.promoter	Vachev, Valeri
dc.contributor.reviewer	Vachev, Valeri
dc.contributor.reviewer	Żółtek, Sławomir
dc.date.defence	2026-06-11
dc.date.issued	2026
dc.date.submitted	2026-05-28
dc.identifier.apd	248352
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	rape
dc.subject.en	consent hybrid model
dc.subject.en	sexual autonomy
dc.subject.en	consent
dc.subject.en	Istanbul Convention
dc.subject.en	amendment to the Penal Code
dc.subject.en	tonic immobility
dc.subject.en	intertemporal law
dc.subject.en	secondary victimization
dc.subject.en	stealthing
dc.subject.pl	zgwałcenie
dc.subject.pl	model hybrydowy
dc.subject.pl	autonomia seksualna
dc.subject.pl	zgoda
dc.subject.pl	Konwencja stambulska
dc.subject.pl	nowelizacja Kodeksu karnego
dc.subject.pl	tonic immobility
dc.subject.pl	prawo intertemporalne
dc.subject.pl	wtórna wiktymizacja
dc.subject.pl	stealthing
dc.title	Nowa definicja przestępstwa zgwałcenia. Nowelizacja artykułu 197 § 1 Kodeksu karnego z dnia 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1228).
dc.title.alternative	A New Definition of the Crime of Rape. A mendment to Article 197§ 1 of the Penal Code of June 28, 2024 (Dz.U. z 2024 r. poz. 1228).
dc.type	MasterThesis