Oceny unii lubelskiej oraz jej skutków w historiografii białoruskiej

Unia lubelska nie należy do tematów priorytetowych w historiografii białoruskiej. Kwestia ta poruszana jest głównie w pracach syntetycznych. W tym kraju konkurują ze sobą dwie różne historiografie: narodowa – podmiotowa historiografia oraz oficjalna – prorosyjska czyli postkolonialna. Oficjalna białoruska historiografia ocenia unię lubelską oraz jej znaczenie w historii narodu białoruskiwgo wyraźnie negatywnie. Unia przedstawiana jest jako akt polskiej ekspansji czy też „ekspansji polsko-katolickiej”. Oceny unii lubelskiej i jej skutków w historiografii podmiotowej są o wiele bardziej zrównoważone. Jej autorzy podkreślają zachowanie odrębności WKL w Rzeczypospolitej, pragną udowodnić, że państwo to nie zostało całkowicie zlikwidowane. Prawie wszyscy autorzy tak samo oficjalni jak i narodowi akcentują trudną sytuację WKL w związku z wojnami toczonymi z Moskwą jako podstawową przyczynę zawarcia unii.